Thưởng Tết không đóng BHXH nhưng vẫn chịu thuế. Phụ cấp điện thoại không chịu thuế, phụ cấp xăng xe thì có. Đây là hai danh mục riêng, hai bộ luật riêng — và đó là nơi bảng lương hay sai nhất.
Từ ngày 01/7/2026, khung pháp lý về tiền lương thay đổi ở cả hai đầu. Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 (số 109/2025/QH15) thay thế Luật 2007, kèm Nghị định 253/2026/NĐ-CP ngày 30/6/2026 và Thông tư 87/2026/TT-BTC — chấm dứt hiệu lực của Thông tư 111/2013/TT-BTC quen thuộc. Bên bảo hiểm, Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (số 41/2024/QH15) cùng Nghị định 158/2025/NĐ-CP đã định nghĩa lại nền tiền lương làm căn cứ đóng.
Bài viết tổng hợp hai danh mục thành hai bảng tra, rồi đối chiếu chéo để chỉ ra chỗ chúng lệch nhau. Đây là phần việc mà bộ phận nhân sự và dịch vụ kế toán Bà Rịa Vũng Tàu phải rà soát lại mỗi khi có cải cách chính sách tiền lương.
Hai quy định dưới đây thay đổi cách tính so với Thông tư 111/2013 và ảnh hưởng trực tiếp đến số thuế khấu trừ:
- Tiền làm thêm giờ, làm việc ban đêm: nay miễn thuế phần trả theo đúng mức luật định, không còn chỉ miễn phần chênh lệch. Phần trả vượt mức luật định mới chịu thuế.
- Khoản đóng bảo hiểm hưu trí bổ sung, hưu trí tự nguyện, bảo hiểm nhân thọ: mức được trừ tăng từ 1 lên 3 triệu đồng/tháng.
Thu nhập được miễn thuế TNCN
Điều 4 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 liệt kê 21 khoản. Tám khoản cuối là quy định hoàn toàn mới so với Luật 2007.
| # | Nhóm | Khoản thu nhập được miễn thuế |
|---|---|---|
| 1 | Bất động sản | Chuyển nhượng, thừa kế, quà tặng là bất động sản giữa vợ chồng; cha mẹ đẻ, cha mẹ nuôi với con; cha mẹ chồng với con dâu; cha mẹ vợ với con rể; ông bà nội, ngoại với cháu; anh chị em ruột |
| 2 | Bất động sản | Chuyển nhượng nhà ở, đất ở và tài sản gắn liền với đất khi cá nhân chỉ có một nhà ở, đất ở duy nhất tại Việt Nam |
| 3 | Bất động sản | Giá trị quyền sử dụng đất của cá nhân được Nhà nước giao đất |
| 4 | Nông nghiệp | Thu nhập của hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp, làm muối chưa qua chế biến; lợi tức cổ phần của thành viên HTX nông nghiệp, nông dân tham gia “Cánh đồng lớn”, trồng rừng sản xuất, nuôi trồng thủy sản |
| 5 | Nông nghiệp | Chuyển đổi đất nông nghiệp được Nhà nước giao để sản xuất |
| 6 | Tài chính | Lãi trái phiếu Chính phủ, trái phiếu chính quyền địa phương, lãi tiền gửi ngân hàng, lãi từ hợp đồng bảo hiểm nhân thọ |
| 7 | Tài chính | Kiều hối |
| 8 | Tiền lương | Tiền lương làm việc ban đêm, làm thêm giờ; tiền lương trả cho những ngày không nghỉ phép theo quy định của pháp luật |
| 9 | Hưu trí | Lương hưu do Quỹ BHXH chi trả; thu nhập từ quỹ hưu trí bổ sung, quỹ hưu trí tự nguyện |
| 10 | Học bổng | Học bổng từ ngân sách nhà nước hoặc từ tổ chức trong, ngoài nước theo chương trình khuyến học |
| 11 | Bồi thường | Bồi thường hợp đồng bảo hiểm nhân thọ và phi nhân thọ, bồi thường tai nạn lao động, bồi thường nhà nước và các khoản bồi thường khác theo luật |
| 12 | Từ thiện | Thu nhập từ tổ chức, quỹ từ thiện được thành lập hoặc công nhận hợp pháp, hoạt động phi lợi nhuận |
| 13 | Từ thiện | Thu nhập từ nguồn viện trợ nước ngoài vì mục đích từ thiện, nhân đạo đã được phê duyệt |
| 14 | Hàng hải | Tiền lương, tiền công của thuyền viên Việt Nam làm việc cho hãng tàu nước ngoài hoặc hãng tàu Việt Nam vận tải quốc tếMới |
| 15 | Thủy sản | Thu nhập của chủ tàu, người có quyền sử dụng tàu và người làm việc trên tàu từ cung cấp hàng hóa, dịch vụ phục vụ khai thác thủy sản xa bờMới |
| 16 | Môi trường | Chuyển nhượng lần đầu kết quả giảm phát thải khí nhà kính, tín chỉ các-bon; lãi trái phiếu xanh; chuyển nhượng lần đầu trái phiếu xanhMới |
| 17 | KHCN | Tiền lương, tiền công từ thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạoMới |
| 18 | KHCN | Thu nhập từ quyền tác giả của nhiệm vụ khoa học công nghệ khi kết quả được thương mại hóaMới |
| 19 | Khởi nghiệp | Thu nhập của nhà đầu tư cá nhân, chuyên gia từ dự án khởi nghiệp sáng tạo; sáng lập viên doanh nghiệp khởi nghiệp; cá nhân góp vốn vào quỹ đầu tư mạo hiểmMới |
| 20 | Quốc tế | Tiền lương của chuyên gia nước ngoài tại dự án ODA không hoàn lại, dự án phi chính phủ nước ngoài; người Việt làm tại cơ quan thuộc hệ thống Liên hợp quốc tại Việt Nam; cá nhân tham gia lực lượng gìn giữ hòa bìnhMới |
| 21 | Doanh nghiệp | Thu nhập sau khi đã nộp thuế TNDN của chủ doanh nghiệp tư nhân và chủ công ty TNHH một thành viênMới |
Khoản 22 Điều 4 giao Chính phủ quy định thêm. Trên cơ sở đó, Điều 43 Nghị định 253/2026/NĐ-CP bổ sung miễn thuế đối với chuyển nhượng chứng chỉ quỹ mở nếu tại thời điểm bán đã nắm giữ từ đủ 02 năm trở lên kể từ ngày mua.
Ngoài Điều 4, Điều 5 của Luật còn quy định diện miễn thuế trong 05 năm đối với tiền lương của nhân lực công nghiệp công nghệ số chất lượng cao làm việc trong khu công nghệ số tập trung, dự án nghiên cứu và sản xuất chip bán dẫn, hệ thống trí tuệ nhân tạo, hoạt động đào tạo nhân lực công nghệ số; và nhân lực công nghệ cao thực hiện nghiên cứu phát triển công nghệ chiến lược thuộc Danh mục.
Tiền làm thêm giờ và làm việc ban đêm — quy định đổi cách tính
Đây là thay đổi lớn nhất với doanh nghiệp sản xuất, vận tải, cảng biển. Theo Thông tư 111/2013 trước đây, chỉ phần chênh lệch giữa tiền làm thêm và tiền lương giờ bình thường mới được miễn thuế. Điều 26 Nghị định 253/2026/NĐ-CP thay bằng nguyên tắc khác:
- Miễn thuế đối với tiền lương làm việc ban đêm, làm thêm giờ phù hợp với quy định về điều kiện và thời gian theo pháp luật lao động — tức là trả đúng theo mức tại Điều 98 và giờ ban đêm theo Điều 106 Bộ luật Lao động 2019 (từ 22 giờ đến 06 giờ sáng hôm sau).
- Phần trả vượt mức quy định của pháp luật thì phần vượt tính vào thu nhập chịu thuế.
- Đơn vị chi trả phải lập bảng kê phản ánh rõ thời gian làm đêm, làm thêm giờ và số tiền đã trả cho từng người lao động.
Mốc hiệu lực riêng: theo Điều 29 Luật Thuế TNCN 2025 và Điều 69 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, quy định này áp dụng với cá nhân cư trú từ kỳ tính thuế năm 2026, tức tính lại cho cả các kỳ lương từ tháng 01/2026; với cá nhân không cư trú áp dụng từ 01/7/2026.
Với tiền lương trả cho những ngày không nghỉ phép, khoản 2 Điều 26 Nghị định 253 dẫn chiếu tới khoản 3 Điều 113 Bộ luật Lao động 2019 — điều khoản này quy định về trường hợp thôi việc, mất việc làm mà chưa nghỉ hết phép năm. Cách diễn đạt đó đang gây tranh luận về việc người lao động đang làm việc được doanh nghiệp thanh toán ngày phép chưa nghỉ có thuộc diện miễn thuế hay không. Trước khi áp dụng cho nhóm đang làm việc, doanh nghiệp nên có văn bản hỏi cơ quan thuế quản lý trực tiếp.
Miễn thuế khác với “không tính vào thu nhập chịu thuế”
Hai nhóm này nằm ở hai điều luật khác nhau và kế toán tiền lương cần tách bạch. Ngoài 21 khoản miễn thuế ở trên, khoản 3 Điều 8 Nghị định 253/2026/NĐ-CP liệt kê các khoản phụ cấp, trợ cấp không tính vào thu nhập chịu thuế:
- Trợ cấp, phụ cấp ưu đãi người có công; trợ cấp với người tham gia kháng chiến, bảo vệ Tổ quốc, thanh niên xung phong
- Trợ cấp, phụ cấp quốc phòng, an ninh; trợ cấp, phụ cấp đối với lực lượng vũ trang
- Phụ cấp độc hại, nguy hiểm; bồi dưỡng bằng hiện vật đối với ngành nghề, công việc có yếu tố độc hại, nguy hiểm
- Phụ cấp thu hút, phụ cấp khu vực
- Phụ cấp, trợ cấp, sinh hoạt phí do cơ quan Việt Nam ở nước ngoài chi trả
- Trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp; trợ cấp một lần khi sinh con hoặc nhận nuôi con nuôi; trợ cấp suy giảm khả năng lao động, hưu trí một lần, tuất hằng tháng và các trợ cấp khác theo pháp luật BHXH
- Trợ cấp khó khăn đột xuất, trợ cấp thất nghiệp, trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc làm
- Trợ cấp bảo trợ xã hội; phụ cấp phục vụ lãnh đạo cấp cao
- Trợ cấp một lần khi chuyển công tác đến vùng đặc biệt khó khăn; trợ cấp chuyển vùng một lần đối với người nước ngoài đến cư trú tại Việt Nam và người Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài
- Phụ cấp đối với nhân viên y tế thôn, bản; phụ cấp đặc thù ngành, nghề
Nguyên tắc chung: các khoản này phải do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định, và phần nhận cao hơn mức quy định thì phần vượt phải tính thuế. Có một ngoại lệ quan trọng: với trợ cấp thôi việc và trợ cấp mất việc làm, nếu quy chế tài chính, quy chế nội bộ, hợp đồng lao động hoặc thỏa ước lao động tập thể quy định mức cao hơn luật, thì phần chi trả thực tế vượt mức đó cũng không tính vào thu nhập chịu thuế.
Các khoản không mang tính chất tiền lương
Khoản 4 Điều 8 Nghị định 253/2026/NĐ-CP liệt kê riêng nhóm không tính vào thu nhập chịu thuế vì bản chất không phải tiền lương. Đây là nhóm doanh nghiệp hay bỏ sót:
- Tiền thưởng kèm danh hiệu được Nhà nước phong tặng, danh hiệu thi đua, giải thưởng quốc gia và quốc tế được Nhà nước Việt Nam thừa nhận; thưởng về cải tiến kỹ thuật, sáng chế, phát minh được công nhận; thưởng về phát hiện, khai báo hành vi vi phạm pháp luật
- Hỗ trợ khám chữa bệnh hiểm nghèo cho bản thân người lao động và thân nhân (con, vợ hoặc chồng, cha mẹ đẻ, cha mẹ vợ hoặc chồng, cha dượng mẹ kế, cha mẹ nuôi). Mức không tính thuế là số hỗ trợ thực tế theo hóa đơn chứng từ, tối đa không quá viện phí sau khi trừ phần bảo hiểm chi trả. Danh mục bệnh hiểm nghèo theo quy định của Bộ trưởng Bộ Y tế
- Phương tiện đưa đón người lao động từ nơi ở đến nơi làm việc và ngược lại theo quy chế của đơn vị
- Tiền nhận theo chế độ nhà ở công vụ
- Vé máy bay về phép mỗi năm một lần do doanh nghiệp trả thay cho người lao động nước ngoài, hoặc người lao động Việt Nam làm việc ở nước ngoài
- Học phí cho con của người lao động nước ngoài học tại Việt Nam và con của người lao động Việt Nam học ở nước ngoài, bậc mầm non đến trung học phổ thông
- Bảo hiểm không bắt buộc và không có tích lũy về phí do doanh nghiệp mua cho người lao động, gồm cả sản phẩm sức khỏe và bảo hiểm tử kỳ không hoàn phí
- Chi phí đào tạo nâng cao trình độ, tay nghề phù hợp với chuyên môn hoặc theo kế hoạch của doanh nghiệp
- Chi phí điều động, luân chuyển, đi công tác trả cho nhà cung cấp hoặc cho người lao động, theo quyết định điều động, quy chế tài chính, quy chế nội bộ, hợp đồng lao động hoặc thỏa ước lao động, và có hóa đơn, chứng từ theo quy định
- Chi đám hiếu, hỉ cho bản thân và gia đình người lao động theo quy chế của đơn vị và phù hợp với mức được trừ khi tính thuế TNDN
- Tiền và lợi ích từ nguồn tài chính công đoàn không mang tính chất tiền lương theo Luật Công đoàn
Bốn khoản khoán chi — và khoản không nằm trong đó
Điểm đ khoản 2 Điều 8 Nghị định 253/2026/NĐ-CP chỉ tính vào thu nhập chịu thuế phần khoán chi cao hơn mức quy định đối với đúng bốn khoản: văn phòng phẩm, công tác phí, điện thoại, trang phục phục vụ công việc. Với người lao động trong doanh nghiệp và tổ chức có hoạt động sản xuất kinh doanh, mức khoán chi áp dụng phù hợp với việc xác định chi phí được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp — nghĩa là doanh nghiệp tự ấn định trong quy chế tài chính hoặc quy chế nội bộ, và phần nằm trong mức khoán đó không tính vào thu nhập chịu thuế.
Đây là danh mục đóng. Phụ cấp xăng xe không nằm trong bốn khoản trên, nên khoản phụ cấp xăng xe trả cố định hằng tháng vẫn phải tính vào thu nhập chịu thuế TNCN, dù có ghi trong quy chế tài chính. Hai lối ra hợp pháp đều nằm ở khoản 4 Điều 8 đã dẫn ở trên: chi phí đi lại phục vụ điều động, luân chuyển, đi công tác có quyết định cử đi và có hóa đơn, chứng từ; hoặc chi phí phương tiện đưa đón người lao động theo quy chế của đơn vị. Doanh nghiệp có lực lượng thường xuyên đi hiện trường, đi cảng, đi công trình nên chuyển sang cơ chế thanh toán theo thực tế thay vì phụ cấp cố định.
Nhà ở, điện nước: hai cách xử lý khác nhau
- Nhà ở do doanh nghiệp xây cho người lao động đang làm việc tại đơn vị: lợi ích này không tính vào thu nhập chịu thuế, bao gồm cả tiền điện, nước và dịch vụ kèm theo.
- Tiền thuê nhà, điện, nước do doanh nghiệp trả thay: tính vào thu nhập chịu thuế theo số thực tế trả thay, nhưng không vượt quá 15% tổng thu nhập chịu thuế phát sinh tại đơn vị, chưa bao gồm chính khoản tiền thuê nhà, điện, nước đó.
Các ngưỡng cần nhập lại vào phần mềm lương
| Nội dung | Mức áp dụng | Căn cứ |
|---|---|---|
| Giảm trừ gia cảnh bản thân | 15,5 triệu đồng/tháng | Luật 109/2025/QH15 |
| Giảm trừ mỗi người phụ thuộc | 6,2 triệu đồng/tháng | Luật 109/2025/QH15 |
| Ngưỡng thu nhập của người phụ thuộc | Bình quân không quá 3 triệu đồng/thángMới | Khoản 1 Điều 3 TT 87/2026 |
| Tiền ăn giữa ca, ăn trưa chi bằng tiền | Chịu thuế phần vượt 1,2 triệu đồng/người/tháng. Nếu doanh nghiệp trực tiếp nấu ăn, mua suất ăn hoặc cấp phiếu ăn thì không khống chế mức trần | Điểm g khoản 2 Điều 8 NĐ 253 |
| Đóng bảo hiểm hưu trí bổ sung, hưu trí tự nguyện, bảo hiểm nhân thọ | Trừ tối đa 3 triệu đồng/tháng, gồm cả phần doanh nghiệp đóng và phần người lao động tự đóngMới | Điểm a khoản 2 Điều 46 NĐ 253 |
| Giảm trừ chi phí y tế | Tối đa 23 triệu đồng/nămMới | Khoản 2 Điều 49 NĐ 253 |
| Giảm trừ chi phí giáo dục, đào tạo | Tối đa 24 triệu đồng/nămMới | Khoản 2 Điều 49 NĐ 253 |
| Tiền thuê nhà, điện nước trả thay | Không quá 15% tổng thu nhập chịu thuế tại đơn vị | Điểm h khoản 2 Điều 8 NĐ 253 |
| Ngưỡng khấu trừ 10% thu nhập vãng lai | Từ 5 triệu đồng/lần trở lên (trước đây 2 triệu)Mới | NĐ 253 |
Lưu ý về khoản giảm trừ y tế và giáo dục tổng 47 triệu đồng/năm: đây là khoản cá nhân kê khai khi tự quyết toán với cơ quan thuế, phải có đầy đủ hồ sơ chứng từ và chi tại cơ sở trong nước. Doanh nghiệp không tính hộ khoản này khi khấu trừ hằng tháng.
Luật có hiệu lực từ 01/7/2026, nhưng theo Điều 29 của Luật, các quy định về thu nhập từ kinh doanh và từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026 — tức tính cho toàn bộ năm dương lịch 2026 khi quyết toán, không phải chỉ nửa cuối năm. Biểu thuế lũy tiến 5 bậc mới cũng vậy.
Các khoản không tính đóng BHXH bắt buộc
Theo điểm b khoản 1 Điều 31 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và khoản 1 Điều 7 Nghị định 158/2025/NĐ-CP, với người lao động thuộc chế độ tiền lương do người sử dụng lao động quyết định, tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc gồm ba cấu phần: mức lương theo công việc hoặc chức danh; các khoản phụ cấp lương bù đắp yếu tố điều kiện lao động, tính chất phức tạp, điều kiện sinh hoạt, mức độ thu hút; và các khoản bổ sung khác xác định được mức tiền cụ thể và trả thường xuyên, ổn định trong mỗi kỳ trả lương.
Mọi thứ nằm ngoài ba cấu phần đó không phải nền đóng. Công văn 1198/CTL&BHXH-BHXH năm 2025 nêu rõ: các chế độ và phúc lợi khác ghi thành mục riêng trong hợp đồng lao động theo khoản 5 Điều 3 Thông tư 10/2020/TT-BLĐTBXH không phải là tiền lương làm căn cứ tính đóng BHXH bắt buộc.
| # | Khoản không tính đóng BHXH | Điều kiện |
|---|---|---|
| 1 | Tiền thưởng theo Điều 104 Bộ luật Lao động 2019 — thưởng tháng, quý, năm, lương tháng 13 | Ghi thành mục riêng trong HĐLĐ |
| 2 | Tiền thưởng sáng kiến | nt |
| 3 | Thưởng chuyên cần, thưởng theo kết quả sản xuất kinh doanh, mức độ hoàn thành công việc | nt |
| 4 | Tiền ăn giữa ca, ăn trưa | nt |
| 5 | Hỗ trợ xăng xe | nt |
| 6 | Hỗ trợ điện thoại | nt |
| 7 | Hỗ trợ đi lại | nt |
| 8 | Hỗ trợ tiền nhà ở | nt |
| 9 | Hỗ trợ giữ trẻ, nuôi con nhỏ | nt |
| 10 | Hỗ trợ khi người lao động có thân nhân qua đời | nt |
| 11 | Hỗ trợ khi người lao động có người thân kết hôn | nt |
| 12 | Quà, tiền sinh nhật người lao động | nt |
| 13 | Trợ cấp cho người lao động gặp hoàn cảnh khó khăn khi bị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp | nt |
| 14 | Các khoản hỗ trợ, trợ cấp khác | nt |
| 15 | Phụ cấp lương phụ thuộc hoặc biến động theo năng suất lao động, quá trình làm việc, chất lượng thực hiện công việc | Không xác định được mức tiền cụ thể |
| 16 | Các khoản bổ sung khác biến động theo năng suất, kết quả công việc | nt |
| 17 | Tiền lương làm thêm giờ, làm việc ban đêm | Không thuộc “tiền lương tháng” theo Điều 31 Luật BHXH 2024 |
| 18 | Phần tiền lương vượt 20 lần mức tham chiếu | Trần đóng theo Điều 31 Luật BHXH 2024 |
Khoản chi phải được ghi thành mục riêng trong hợp đồng lao động, tại mục “chế độ và phúc lợi khác”. Nếu vô tình ghi vào mục mức lương, phụ cấp lương, hoặc mục các khoản bổ sung xác định được mức tiền cụ thể và trả thường xuyên, thì cơ quan BHXH vẫn truy thu. Đây là lỗi soạn thảo hợp đồng, không phải lỗi tính lương — và sửa hợp đồng thì dễ hơn nhiều so với giải trình truy thu.
Mức trần thay đổi từ 01/7/2026
Luật BHXH 2024 thay thuật ngữ “mức lương cơ sở” bằng mức tham chiếu. Trần đóng bằng 20 lần mức tham chiếu tại thời điểm đóng:
- Đến hết 30/6/2026: mức tham chiếu 2,34 triệu đồng → trần 46,8 triệu đồng/tháng
- Từ 01/7/2026: mức tham chiếu 2,53 triệu đồng → trần 50,6 triệu đồng/tháng
Doanh nghiệp có nhân sự cấp cao cần cập nhật mốc này ngay từ kỳ lương tháng 7/2026. Vẫn áp trần cũ là đóng thiếu BHXH.
Danh mục các khoản loại trừ ở trên dùng chung cho BHXH, BHYT và BHTN, nhưng mức trần thì không. Trần BHXH và BHYT là 20 lần mức tham chiếu. Trần BHTN theo Luật Việc làm là 20 lần mức lương tối thiểu vùng nơi người lao động làm việc — con số hoàn toàn khác và thay đổi theo vùng. Đây là lỗi vận hành payroll rất phổ biến ở doanh nghiệp có lao động thu nhập cao.
Về đối tượng, khoản 5 Điều 3 Nghị định 158/2025/NĐ-CP xác định hai nhóm không thuộc diện đóng BHXH bắt buộc: người làm việc không trọn thời gian có tiền lương tháng thấp hơn mức tiền lương làm căn cứ đóng thấp nhất, và người lao động làm việc theo hợp đồng thử việc. Lưu ý: nếu nội dung thử việc được ghi trong hợp đồng lao động thay vì ký hợp đồng thử việc riêng thì lại thuộc diện đóng.
Chỗ hai danh mục lệch nhau
Đây là phần quan trọng nhất. Nhiều doanh nghiệp thiết kế cơ cấu lương theo một bảng rồi suy ra bảng còn lại, và sai ở cả hai đầu.
| Khoản chi trên bảng lương | Thuế TNCN | BHXH bắt buộc |
|---|---|---|
| Thưởng Tết, lương tháng 13 | Chịu thuế | Không đóng |
| Tiền ăn giữa ca chi bằng tiền | Miễn đến 1,2 tr vượt thì chịu thuế | Không đóng |
| Doanh nghiệp tự nấu ăn, mua suất ăn, cấp phiếu ăn | Không tính vào TNCT không có trần | Không đóng |
| Khoán chi điện thoại theo quy chế tài chính | Không tính vào TNCT trong phạm vi mức khoán | Không đóng |
| Phụ cấp xăng xe trả cố định hằng tháng | Chịu thuế | Không đóng |
| Chi phí đi công tác theo lệnh điều động, có hóa đơn chứng từ | Không tính vào TNCT | Không đóng |
| Xe đưa đón người lao động theo quy chế | Không tính vào TNCT | Không đóng |
| Hỗ trợ tiền thuê nhà trả thay | Giới hạn 15% tổng thu nhập chịu thuế | Không đóng |
| Nhà ở do doanh nghiệp tự xây cho người lao động | Không tính vào TNCT kể cả điện nước | Không đóng |
| Tiền làm thêm giờ, làm việc ban đêm trả đúng mức luật định | Miễn thuế | Không đóng |
| Phần tiền làm thêm giờ trả vượt mức luật định | Chịu thuế | Không đóng |
| Trợ cấp thôi việc, mất việc làm | Không tính vào TNCT kể cả phần vượt nếu có quy chế | Không đóng |
| Hỗ trợ khám chữa bệnh hiểm nghèo có chứng từ | Không tính vào TNCT | Không đóng |
| Phụ cấp độc hại, nguy hiểm theo quy định | Không tính vào TNCT | Phải đóng |
| Phụ cấp trách nhiệm, chức vụ trả cố định hằng tháng | Chịu thuế | Phải đóng |
Hai dòng cuối là ví dụ rõ nhất cho việc không thể suy từ bảng này sang bảng kia. Phụ cấp độc hại được loại khỏi thu nhập chịu thuế nhưng vẫn nằm trong nền đóng BHXH, vì nó chính là “phụ cấp lương bù đắp yếu tố điều kiện lao động” mà Điều 31 Luật BHXH nhắc tới.
Việc cần làm trước kỳ lương tới
- Cập nhật cách tính miễn thuế cho tiền làm thêm giờ và làm việc ban đêm, đồng thời rà lại các kỳ lương từ tháng 01/2026 vì quy định áp dụng cho cả kỳ tính thuế 2026.
- Thiết lập bảng kê thời gian và số tiền làm đêm, làm thêm giờ cho từng người lao động — đây là chứng từ bắt buộc để chứng minh phần được miễn thuế.
- Rà mẫu hợp đồng lao động: các khoản phúc lợi đã nằm đúng mục “chế độ và phúc lợi khác” chưa, hay đang bị gộp vào mục các khoản bổ sung khác?
- Chuyển phụ cấp xăng xe cố định sang cơ chế thanh toán chi phí đi công tác theo thực tế, hoặc phương tiện đưa đón theo quy chế, nếu bản chất công việc phù hợp.
- Cập nhật các ngưỡng mới: tiền ăn ca 1,2 triệu, bảo hiểm hưu trí tự nguyện 3 triệu, giảm trừ 15,5 và 6,2 triệu, ngưỡng người phụ thuộc 3 triệu, ngưỡng khấu trừ vãng lai 5 triệu.
- Đổi mức trần BHXH sang 50,6 triệu đồng từ kỳ lương tháng 7/2026, và tách riêng mức trần BHTN theo lương tối thiểu vùng.
- Xây bảng ánh xạ: mỗi mã khoản chi → xử lý thuế TNCN → xử lý BHXH, ký duyệt và dùng chung cho cả nhân sự lẫn kế toán.
Với doanh nghiệp có nhiều nhóm lao động khác nhau — văn phòng, sản xuất, công trường, thuyền viên — công việc này thường mất vài ngày rà soát. Một đơn vị dịch vụ kế toán BRVT có kinh nghiệm xử lý tiền lương đa ngành có thể làm gọn phần ánh xạ và soát hợp đồng, để doanh nghiệp không phát hiện sai sót vào lúc thanh tra.
Câu hỏi thường gặp
Thưởng Tết có phải đóng BHXH không, có chịu thuế TNCN không?
Không đóng BHXH nếu được ghi thành mục riêng trong hợp đồng lao động, vì thưởng theo Điều 104 Bộ luật Lao động không thuộc nền tiền lương đóng bảo hiểm. Nhưng vẫn phải tính vào thu nhập chịu thuế TNCN của tháng chi trả, vì thưởng Tết không nằm trong danh mục miễn thuế.
Phụ cấp điện thoại và phụ cấp xăng xe ghi trong quy chế tài chính có chịu thuế TNCN không?
Hai khoản này xử lý khác nhau. Điện thoại nằm trong bốn khoản khoán chi tại điểm đ khoản 2 Điều 8 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, nên phần trong mức khoán ghi tại quy chế tài chính không tính vào thu nhập chịu thuế, chỉ phần vượt mức khoán mới chịu thuế. Xăng xe không nằm trong danh mục đó, nên phụ cấp xăng xe trả cố định hằng tháng vẫn chịu thuế dù có ghi trong quy chế. Muốn không chịu thuế thì phải chuyển sang thanh toán chi phí đi công tác theo thực tế, có quyết định cử đi công tác và hóa đơn chứng từ, hoặc tổ chức phương tiện đưa đón theo quy chế của đơn vị.
Tiền làm thêm giờ được miễn toàn bộ hay chỉ phần chênh lệch?
Miễn toàn bộ phần trả theo đúng mức quy định của pháp luật lao động, chứ không còn chỉ miễn phần chênh lệch như hướng dẫn cũ tại Thông tư 111/2013. Tuy nhiên nếu doanh nghiệp trả cao hơn hệ số tại Điều 98 Bộ luật Lao động 2019 thì phần vượt đó tính vào thu nhập chịu thuế. Doanh nghiệp phải lập bảng kê thời gian và số tiền làm đêm, làm thêm giờ để chứng minh.
Người lao động thử việc có phải đóng BHXH không?
Không, nếu ký hợp đồng thử việc riêng theo quy định của pháp luật lao động — khoản 5 Điều 3 Nghị định 158/2025/NĐ-CP xác định rõ nhóm này không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc. Nhưng nếu nội dung thử việc được ghi trong hợp đồng lao động thì lại thuộc diện đóng.
Trả trợ cấp thôi việc cao hơn mức luật quy định thì phần vượt có bị tính thuế không?
Không, với điều kiện mức cao hơn đó được quy định cụ thể trong quy chế tài chính, quy chế nội bộ, hợp đồng lao động hoặc thỏa ước lao động tập thể. Đây là ngoại lệ được ghi rõ tại khoản 3 Điều 8 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, khác với các khoản phụ cấp, trợ cấp còn lại vốn phải tính thuế phần vượt.
Doanh nghiệp có phải tính khoản giảm trừ 47 triệu đồng chi phí y tế, giáo dục khi khấu trừ thuế hằng tháng không?
Không. Đây là khoản giảm trừ quy định tại khoản 2 Điều 49 Nghị định 253/2026/NĐ-CP mà cá nhân kê khai khi tự quyết toán thuế với cơ quan thuế, kèm hồ sơ chứng từ và phải chi tại cơ sở y tế, cơ sở giáo dục trong nước. Mức tối đa là 23 triệu đồng/năm cho y tế và 24 triệu đồng/năm cho giáo dục, đào tạo.
Chuyển bớt lương sang phụ cấp phúc lợi để giảm tiền đóng BHXH có được không?
Về nguyên tắc doanh nghiệp được tự thiết kế cơ cấu lương, nhưng cơ quan BHXH đối chiếu bản chất khoản chi chứ không chỉ tên gọi. Khoản có mức tiền cụ thể, trả thường xuyên và ổn định mỗi kỳ lương vẫn bị xác định là tiền lương làm căn cứ đóng dù đặt tên là gì. Việc hạ nền đóng cũng làm giảm mức hưởng ốm đau, thai sản và lương hưu của người lao động về sau.
- Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 (Luật số 109/2025/QH15) — Điều 3, Điều 4, Điều 5, Điều 9, Điều 11, Điều 29
- Nghị định 253/2026/NĐ-CP ngày 30/6/2026 — Điều 8, Điều 26, Điều 43, Điều 46, Điều 47, Điều 49, Điều 69
- Thông tư 87/2026/TT-BTC (thay thế Thông tư 111/2013/TT-BTC)
- Bộ luật Lao động 2019 — Điều 98, Điều 104, Điều 106, Điều 113
- Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (Luật số 41/2024/QH15) — Điều 7, Điều 31
- Nghị định 158/2025/NĐ-CP — Điều 3, Điều 7
- Thông tư 10/2020/TT-BLĐTBXH — khoản 5 Điều 3
- Công văn 1198/CTL&BHXH-BHXH năm 2025 về tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc
Bài viết mang tính tham khảo, cập nhật đến thời điểm đăng. Các ví dụ số chỉ nhằm minh hoạ nguyên tắc tính. Trước khi áp dụng cho một trường hợp cụ thể, doanh nghiệp nên đối chiếu văn bản gốc còn hiệu lực hoặc liên hệ đơn vị tư vấn.